TEORIA CHAOSU – CZYLI SPOSÓB NA BIZNES

Wyznaczenie warunków prowadzenia biznesu jest szczególnie trudne w czasach burzliwych, cechujących się nieregularnością zmian. W takich okolicznościach każda próba syntezy czynników dających przewagę firmie, już na wstępie stanowi duże wyzwanie, a opracowania dotyczące tego zakresu nie wytrzymują próby czasu. Tracą swoją aktualność z dnia na dzień. Dzieje się tak z powodu złego podejścia do przedmiotu badań, z nadmiernej koncentracji na opisie rzeczywistości. Taka ekstrapolacja zazwyczaj szybko się dezaktualizuje. Przedstawia mechanizmy w sposób historyczny. Pokazuje jedynie fotografię zjawiska w momencie robienia zdjęcia. Opracowania „nieśmiertelne” mają coś więcej. Ich długowieczność tkwi w wyznaczeniu i opisaniu istoty systemu – spójnego układu elementów, które daną rzeczywistość tworzą. Prawidłowy opis tego systemu można porównać do matematycznego wzoru, który: 1) nawet jeśli jest prosty, nie musi mieć prostych rozwiązań (zamienia skomplikowalność w złożoność prostych zasad, pokazując jak małe przyczyny wywołują olbrzymie skutki), 2) pomimo wstawiania różnych zmiennych zawsze jest prawdziwy i nie traci na przydatności (trwałość i uniwersalność zastosowań).

Nieśmiertelność można opisać za pomocą właściwości wiedzy, poprzez liczby. Za pomocą liczb możemy liczyć różne rzeczy podobnie jak za pomocą podmiotów gospodarczych dostarczać usługi. Ale same liczby nie są materialne, ponieważ można podnieść dwa kieliszki, natomiast nie można podnieść liczby „dwa”. Są abstrakcyjne, oznaczane za pomocą symboli, bez terminu przydatności czy zużycia, a jednak opiera się na nich całe nasze społeczeństwo obarczone deadlinem istnienia, wyrażonym w czasie zegarowym. Z tej perspektywy chaos – to odbieranie rzeczywistości w sposób fotograficzny – poprzez  jej narracyjny kontekst, w myśl twierdzenia Kanta, że to, jakim świat doznajemy, jest bardziej wynikiem naszego doznawania świata niż tego, jakim on jest [1]. Jedno wydarzenie, miejsce, przedmiot może mieć tyle opisów ile osób je opisuje lub więcej.  I nie chodzi tutaj tylko o bezrefleksyjność, ale sposób prezentowania rzeczywistości i jej analizę. Z perspektywy nieśmiertelności wszystko jest wieczne i poukładane. Aby zrozumieć chaos, należy zatem interpretować to co umiera w kontekście tego co nie przemija – w myśl słów, które wypowiedział amerykański aktor i reżyser Woody Allen: „Nie chce być nieśmiertelny wyłącznie przez swoją twórczość. Pragnę osiągnąć nieśmiertelność jedynie w ten sposób, że nigdy nie umrę” [2].

Liczby są wiedzą, pewnego rodzaju konstrukcją myślową, czyli sposobem na wyzwolenie materii z czasu zegarowego. Są sztucznymi, bardzo użytecznymi tworami wynalezionymi przez ludzi. Umożliwiają uchwycenie wielu aspektów np. natury, ale nie są częścią przyrody. Zachowują one swoje znaczenie nawet wówczas, gdyby jakaś globalną katastrofa spowodowała wyginięcie całej ludzkości i nie przetrwałby żaden umysł, który mógłby nad nimi rozmyślać. Konstrukcja myślowa, wyrażona algorytmicznie [3], w sposób modułowy, zdolny do wielokrotnego jej wykorzystywania w różnych przedsięwzięciach, pozwala zatem na przedstawienie skomplikowanych zależności w sposób co prawda złożony, ale prosty i zrozumiały. Tą właściwość można udowodnić na podstawie znanych nam cyfr 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, pozwalających na przedstawienie wszystkich możliwie do wyobrażenia liczb, dowolnie dużych.

Wiele odkryć dokonywanych przez ludzi ma charakter ulotny. W przeciwieństwie do oszałamiającego współcześnie tempa dezaktualizowania się niektórych nowości i ciągłego pojawiania się kolejnych, zmiany podstaw nauki o obliczeniach, następują powoli – jeśli w ogóle. Algorytmy podobnie jak wzory matematyczne są trwałe, gdyż każdy może je wykorzystać do różnych celów (nowości) i przez to zaczynają one żyć własnym życiem. W tworzącym się nowym życiu są one zagadnieniami podstawowymi, ale często ukrytymi, gdyż główna uwaga zazwyczaj skupia się na powierzchniowości – „fotografii” i szczegółowym działaniu konkretnej nowości (skutkach działań algorytmów). Bardzo rzadko wychodzą z mody, chociaż sposób ich stosowania może ulec drastycznej zmianie. Dowodem tego jest fakt, iż mimo przeskoku cywilizacyjnego i nowych uwarunkowań, ciągle większa część wiedzy matematycznej przekazywanej w szkołach liczy sobie przynajmniej 200 lat. Przekazuje się ją nadal wykorzystując np. książkę poświęconą geometrii: „Elementy” autorstwa Euklidesa z Aleksandrii [4] (325-265 r. p.n.e.), która była najważniejszym podręcznikiem matematycznym przez dwa tysiące lat [5].

Teorię chaosu w doskonały sposób można poznać na rynku finansowym. To miejsce w którym panuje zorganizowany chaos, to dynamiczny system w którym czas zegarowy przenika się z bezczasem. Stanowi zatem doskonałe zobrazowanie świata materii i energii oraz ich wzajemnych interakcji. Wykrycie przydatności algorytmów sprawiło lawinowy wzrost zainteresowania funduszami inwestycyjnymi zarządzanych przez komputer. Schowana w algorytmach matematyka, statystyka i ekonometria tworzy mechanizm automatycznego inwestowania, w którym to nie człowiek podejmuje decyzje inwestycyjne. Tego typu fundusze ostatnio robią furorę. Przykładowo fundusz Medallion Fund od 1988 do 2010 miał tylko jeden rok na minusie. Pozostałe lata kończył z zyskiem, i to zawsze dwucyfrowym (nawet dochodzącym do 98 proc., co miało miejsce w 2000 r.). Średniorocznie w latach 2008-2010 zarabiał 48 proc., podczas gdy amerykański indeks akcji S&P 500 tracił 1 procent [6]. Cudotwórcą okazał się nie ekonomista, ale wybitny matematyk Jemes Simson, który na giełdę patrzył nie przez pryzmat zysków, ale algorytmów odzwierciedlających zachowanie cen aktywów w przyszłości. W Europie największym tego typu funduszem jest brytyjski BlueCrest Trend, który obraca 13,6 mln dol. W krytycznym dla rynku akcji 2008 r. ten fundusz „wykręcił” 43 proc. zysku [7]

Teoria chaosu – powstała na gruncie nauk ścisłych. Podwaliny pod nią stworzył Edward Lorenz, który analizował modele prognozowania pogody. (źródło: https://mfiles.pl)

Teoria chaosu – opiera się na założeniu, iż możliwe jest kontrolowanie, dokonywanie pomiarów oraz przedstawienie zachowania układów lub przebiegu zjawisk, które nie można przewidzieć matematycznie (różne procesy chaotyczne można zobaczyć na przykład w turbulencjach ruchliwych cieczy, kiedy małe zakłócenia warunków początkowych powodują zasadnicze zmiany podczas końcowych stadiach ruchu albo w przebiegu zjawisk atmosferycznych). [ M.Tempczyk 1998, s. 12] Teoria chaosu dezaktualizuje dużo dotychczasowych przekonań, poglądów oraz tradycyjnych wiar opartych na starych paradygmatach.[A. Jakimowicz 2003, s. 23]

Tradycyjne podejście do interpretacji zjawisk a teoria chaosu

Tradycyjne (redukcjonistyczne) podejście

Teoria chaosu

Wykorzystanie teorii chaosu w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa

Sfery problemowe w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa, gdzie występuje możliwość wykorzystania teorii chaosu:

• Granice przedsiębiorstwa– za cechy granic przedsiębiorstwa uznano: zmienność (dynamiczne zwiększenie lub zmniejszenie ich zakresu), tymczasowość(częste modyfikacje ich postaci i form), niejednoznaczność oraz różnorodność. Zastosowanie koncepcji fraktali (nazwę „fraktal” wymyślił jeden z twórców teorii chaosu – Mandelbrot, żeby scharakteryzować różne obiekty geometryczne, które przedstawiają drobną strukturę dla dużego zakresu powiększeń) w różnych działania organizacyjnych staje powodem do szerszego pojmowania granic przedsiębiorstwa.
• Planowanie– chaos deterministyczny oraz mechanizm nieliniowości mogą okazać się bardzo przydatne w planowaniu.
• Organizowanie – fraktal to właśnie ten element teorii chaosu, który może być wykorzystany przy formułowaniu rozwiązań organizacyjnych. Do cech fraktali, które mogą inspirować w organizowaniu zaliczamy samoorganizację oraz samo podobieństwo. Opierając się na teorię chaosu należy stwarzać warunki dla występowania fazy nazywanej krawędzią chaosu (między porządkiem a chaosem system przechodzi przez etap nazywany krawędzią chaosu lub ograniczoną niestabilnością). Przedsiębiorstwa, które dążą do takich warunków mają znaczną przewagę nad firmami, które szukają równowagi i stabilności.
• Motywowanie– różne układy chaotyczne występują bardziej efektywnie niż układy uporządkowane. Taka zależność wydaje się interesująca z punktu widzenia motywowania. Organizacja otrzymuje się w stanie permanentnego wzburzenia. Właśnie taka koncepcja powoduje pobudzania różnych spontanicznych inicjatyw w pracowników, może też jednak prowadzić do anarchii.
• Kontrola– interesującą kategorią teorii chaosu jest parametr kontrolny, czyli bifurkacja. W punktach bifurkacji układ przysługuje sobie nowe cechy, dochodzi i do zmiany jakościowej. Te punkty bifurkacji występują zarówno w działaniach przedsiębiorstwa, jak i w jego otoczeniu. Bifurkacja przydaje się w sytuacjach, kiedy przedsiębiorstwo zbankrutuje albo na odwrót odnowi się. Do poszukiwania bifurkacji stosuje się różnych formuł diagnostycznych. W otoczeniu firmy bifurkacje określają jego zdolność do adaptacji.
• Struktura organizacyjna– fraktalna struktura organizacyjna w duży stopniu ułatwia nadążające reagowanie na różne zmiany, które mają miejsce w otoczeniu firmy.
• Finanse– w sferze finansów teoria chaosu jest pokazywana w zależność -efekt domina. Dzisiejszy globalny system finansowy to taki, gdzie pojawienie się kryzysu na jednym rynku, nierzadko spowoduje przesunięcie go na inne rynki finansowe (niejednokrotnie przez mechanizm wzmocnienia).
• Marketing– tu teoria chaosu może przedstawić nową formułę interpretacji w sferze wprowadzania nowych produktów na rynek. Okresy nieregularnych wzrostów i załamań popytu trzeba traktować jako zależności, podlegające chaosowi deterministycznemu, a nie jako po prostu zaskakujące sytuacje. Interpretacja nawiązująca do teorii chaosu, daje też nowe możliwości przedstawienia wyników badań marketingowych.[S. Wyciślak 2009, s. 39-48]

Tekst jest zaczerpnięty ze strony: https://mfiles.pl/pl/index.php/Teoria_chaosu

Dlaczego wam opowiadamy o tym.

1. Klient nasz pan. 
2. Jeśli tradycyjne podejście zawodzi, możemy zmienić podejście naszego klienta stosując Teorią Chaosu

Żeby to zrobić:

• Należy sobie odpowiedzieć co tak naprawdę poprzez nasza działalność mamy osiągnąć.
• Jak chcielibyśmy to przeprowadzić.
• Oraz dlaczego.

Chcecie wypróbować?

ZAPRASZAM DO KONTAKTU